ABD basını yazdı: Askeri seçenek geri plana itildi, ekonomik kuşatma derinleşiyor
ABD ile İran arasında iki aydır süren gerilimde diplomasi çıkmaza girerken, Washington’dan yeni bir adım geldi. ABD basınına göre Donald Trump, İran üzerindeki baskıyı artırmak amacıyla deniz ablukasının genişletilmesi talimatını verdi. Yeni strateji, askeri müdahale yerine ekonomik felç yoluyla Tahran’ı geri adım atmaya zorlamayı hedefliyor.
Askeri seçenekler rafa kalktı, hedef ekonomik baskı
Wall Street Journal’ın Beyaz Saray kaynaklarına dayandırdığı habere göre Trump, “yeniden bombardıman” ya da “tam çekilme” gibi seçenekleri riskli ve maliyetli buldu. Bunun yerine mevcut deniz ablukasının kapsamını genişletmeyi tercih etti.
Bu doğrultuda Washington yönetimi, İran’ın liman trafiğini ve özellikle petrol ihracatını tamamen durdurmayı amaçlıyor. Hedef, Tahran ekonomisini dış dünyadan izole ederek baskıyı “maksimum” seviyeye çıkarmak.
İstihbarat birimleri çıkış yollarını arıyor
Sahadaki askeri hareketlilik sürerken, ABD istihbarat birimleri de sürecin siyasi sonuçlarına odaklanmış durumda. Reuters’ın aktardığına göre özellikle kasım ayında yapılacak ara seçimler öncesinde Trump yönetimi üzerindeki baskıyı azaltacak senaryolar masada.
Bu senaryolar arasında, Trump’ın “tek taraflı zafer ilan ederek” bölgeden çekilme ihtimali öne çıkıyor. Ancak istihbarat raporlarında, böyle bir adımın İran tarafından “kazanım” olarak yorumlanabileceği ve Washington açısından zayıflık algısı yaratabileceği uyarısı yapılıyor.
Hürmüz’de “çift abluka” krizi derinleşiyor
Hürmüz Boğazı’nda ABD ile İran arasında tırmanan gerilim, karşılıklı hamlelerle küresel ölçekte etkiler doğuran bir “çift abluka” krizine dönüştü.
28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail operasyonlarının ardından süreç hızla tırmandı. 4 Mart’ta İran Devrim Muhafızları, boğaz üzerinde “tam kontrol” sağladığını açıklayarak stratejik geçiş hattını “düşman unsurlara” kapattığını duyurdu.
Tahran yönetimi, geçiş yapmak isteyen gemilerden Çin yuanı üzerinden yüksek ücretler talep ederek boğazı fiilen bir kontrol noktasına çevirdi.
ABD’den karşı hamle: İran limanlarına abluka
Pakistan’daki görüşmelerin sonuçsuz kalmasının ardından ABD, 13 Nisan’da İran limanlarına yönelik kendi ablukasını başlattı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) koordinasyonunda yürütülen operasyon kapsamında İran kıyı şeridinin tamamı hedef alınıyor. Şu ana kadar İran bağlantılı en az 39 geminin rotası değiştirildi, iki petrol tankerine ise el konuldu.
Trump ayrıca, İran’a “yasa dışı geçiş ücreti” ödeyen hiçbir geminin güvenli geçiş hakkına sahip olmayacağını açıkladı.
Küresel ekonomi alarmda: Gıda krizi uyarısı
Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, küresel enerji ve tedarik zincirlerinde ciddi sarsıntıya yol açtı. Yakıt ve gübre fiyatlarında hızlı artış yaşanırken, Birleşmiş Milletler olası bir küresel gıda krizine karşı uyarıda bulundu.
Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) verilerine göre yaklaşık 2 bin gemi ve 20 bin denizci Basra Körfezi’nde mahsur kaldı. Tanker trafiği kriz öncesine göre yüzde 70 azalırken, 150’den fazla gemi risk nedeniyle boğaz dışında bekliyor.
Bu gelişmeler, ABD’nin askeri müdahaleden ziyade ekonomik baskıyı derinleştiren yeni bir stratejiye yöneldiğini ortaya koyarken, Hürmüz Boğazı’ndaki kriz küresel ekonomi için giderek daha kritik bir hal alıyor.
