Seyit Rıza ve arkadaşlarının idamının üzerinden 89 yıl geçti
Seyit Rıza, oğlu Resik Hüseyin ve Dersim'in ileri gelenleri, 15 Kasım 1937'de Elazığ Buğday Meydanı'nda idam edildi.
Dersim direnişinin önderlerinden Seyit Rıza, oğlu Resik Hüseyin ve beraberindeki Dersim ileri gelenleri, 15 Kasım 1937'de Elazığ'daki Buğday Meydanı'nda idam edildi. İnfaz öncesinde Seyit Rıza'nın yaşının küçültüldüğü, 16 yaşındaki oğlu Resik Hüseyin'in yaşının ise idam kararının uygulanabilmesi için büyütüldüğü belirtildi.
Kırmancki'de Sey Rıza olarak bilinen Seyit Rıza'nın kesin doğum tarihi bilinmemekle birlikte 1863 yılında Pulur'un Lirtik köyünde doğduğu kabul ediliyor. Batı Dersim'in Şeyh Hesenu aşiretine mensup olan Seyit Rıza, Hesanan aşiretinin Yukarı Abbasan Avasu kolundan Seyid İbrahim Kalmen Sor'un dört oğlundan en küçüğüydü.
Dersim'e operasyon başlatıldı
4 Mayıs 1937'de Bakanlar Kurulu tarafından alınan Dersim Tenkil Kararları'nın ardından bölgede askeri operasyon başlatıldı. Operasyonlar sırasında çok sayıda sivil yaşamını yitirdi. Resmi açıklamalarda ölü sayısı 16 bin olarak belirtilirken, Dersim halkının anlatımları ve tanıklıklarda bu sayının 70 bine ulaştığı ifade edildi.
Operasyonlar sırasında köylerin bombalandığı, sivillerin kurşuna dizildiği ve yakıldığı, mağaralarda ve farklı bölgelerde çok sayıda insanın öldürüldüğü aktarıldı.
Seyit Rıza Erzincan yolunda tutuklandı
Dersim'de yaşanan çatışmaların ardından barış görüşmeleri için Erzincan'a çağrılan Seyit Rıza, 5 Eylül 1937'de görüşmeye giderken yolda tutuklandı.
Seyit Rıza ile birlikte 58 Dersim ileri geleni Elazığ'da kurulan İstiklal Mahkemesi'nde yargılandı. Yargılama sonucunda Seyit Rıza, Usene Seyd, Fındıq Ağa, Hesen Ağa, Usene Sey Rızay, Ali Ağa, Hesene İvraime Qız ve oğlu Resik Hüseyin idam cezasına çarptırıldı. Diğer sanıklara ise ömür boyu hapis cezası verildi.
Oğlunun idamını izlemek zorunda bırakıldı
15 Kasım 1937'de gerçekleştirilen infaz öncesinde Seyit Rıza'nın yaşı kayıtlarda küçültülürken, 16 yaşındaki oğlu Resik Hüseyin'in yaşı büyütüldü.
İnfaza götürülürken yanında bulunan 40 lira ve saatinin oğluna verilmesini isteyen Seyit Rıza'nın bu talebinin yerine getirilmediği aktarıldı.
Seyit Rıza'nın, oğlunun idamını görmemek için kendisinin önce asılmasını istediği, bu yönde söz verilmesine rağmen oğlunun kendisinden önce idam edildiği anlatılıyor.
“Evladı Kerbelayız, bi hatayız”
Dönemin Dışişleri Bakanı İhsan Sabri Çağlayangil, anılarında Seyit Rıza'nın idamına ilişkin tanıklığını da aktardı.
Çağlayangil, Seyit Rıza'nın idam sehpasına götürülürken, “Evladı Kerbelayız. Bi hatayız. Ayıptır. Zulümdür. Cinayettir” sözlerini söylediğini yazdı.
Seyit Rıza'nın infaz öncesinde kendisini Ankara'dan idam etmek için gelen yetkiliye hitaben de başı dik şekilde darağacına gideceğini söylediği aktarıldı.
15 Kasım 1937'de gerçekleştirilen infazların üzerinden 89 yıl geçti.