İran’da Kürt aktivistlere yönelik baskı artıyor: Genç dil aktivisti gözaltına alındı
Bir Kürt hakları grubunun bildirdiğine göre, İran güvenlik güçleri genç bir Kürt medya ve dil aktivistini gözaltına alarak bilinmeyen bir yere götürdü. Bu olay, İran'ın sivillere yönelik başlattığı geniş kapsamlı ve keyfi gözaltı dalgasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Kürt insan hakları grubu Kurdpa'ya konuşan bir kaynak; Tekab ilinin Şerifabad Mahallesinde ikamet eden Abid Alizade’nin, dün yerel saatle 20.00'de bir mahkeme kararıyla yetkililer tarafından tutuklandığını belirtti.
Kurdpa'nın aktardığına göre Alizade; sosyal medya üzerinden artan fiyatlara karşı halk protestolarını desteklemek, protestocuların "düşman" olarak yaftalanmasını eleştirmek, Kürt dili, kültürü ve Kürt çalışmaları üzerine paylaşımlar yapmak ve genel toplumsal meseleleri tartışan bir kişi olarak tanınıyor.
Evli olan Alizadeh, yakın zamanda paylaşılan düğün videosunda, son olaylarda hayatını kaybedenlere duyduğu saygı nedeniyle eşiyle birlikte kutlama yapmadan sade bir tören düzenlediklerini belirterek, İranlılar için daha iyi günler dileğinde bulunmuştu.
Baskılar sistematik hale geldi
Bu gözaltı; ocak ayındaki ülke çapındaki protestolar ve şubat sonundaki ABD-İran gerilimi sonrası kapsamı genişleyen, Kürt kültürel ve dil aktivistlerini hedef alan bir sürecin devamı niteliğinde. Hak grupları, bu durumu sivil toplum üyelerine, aktivistlere ve protestoculara yönelik ifade özgürlüğünü kısıtlamayı amaçlayan genel bir baskı modeli olarak tanımlıyor.
Kurdpa'nın raporuna göre diğer güncel vakalar ise şöyle:
Temmuz: Tahran'daki bir istinaf mahkemesi; Kürtçe dil öğretmeni, yazar ve yönetmen Secad Heri'yi "devlet aleyhine propaganda" ve "yanlış bilgi yayarak kamuoyunu yanıltma" suçlamalarıyla verilen iki buçuk yıllık hapis cezasını onadı. Heri ayrıca iki yıl boyunca siyasi parti üyeliğinden ve siber faaliyetlerden men edildi.
Haziran: Sine’de Kürtçe dil ve kültür haklarını savunan Nujin Sosyo-Kültürel Derneği üyesi aktivist Muhammad Rezai, "devlet aleyhine propaganda" suçundan aldığı bir yıllık hapis cezasını çekmek üzere mahkemeye çağrıldıktan sonra gözaltına alındı.
Mart: Kürt yazar ve aktivist Müslim Zari, Kirmanşan'da gözaltına alınarak bilinmeyen bir yere nakledildi. Gözaltı nedeni ve hakkındaki suçlamalar henüz kamuoyuna açıklanmadı.
2025 raporu: 15 aktivist tutuklandı
İnsan hakları örgütü Hengaw tarafından şubat ayında yayınlanan raporda; İranlı yetkililerin 2025 yılı içinde anadil eğitimiyle ilgilenen en az 15 Kürt aktivisti tutukladığı belirtildi. Dört aktiviste toplam 26 yıl 10 ay hapis cezası verilirken, dört yıl da ertelenmiş hapis cezasına hükmedildi.
Hak grupları, İran Anayasası'nın 15. maddesinin yerel dillerin Farsça ile birlikte kullanımını ve öğretilmesini tanımasına rağmen; Kürtlerin yoğunlukta olduğu bölgeler de dahil olmak üzere, ilk ve orta dereceli okullarda Farsçanın tek eğitim dili olmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.
