İran’dan yeni strateji: Irak’taki gruplara 'bağımsız hareket' talimatı
İran'ın, savaş koşullarının yarattığı baskı nedeniyle Irak'taki sahadaki komutanlarına ve müttefiki olan Şii silahlı gruplara daha fazla bağımsız hareket etme yetkisi verdiği bildirildi. İranlı bir heyetin Erbil'i ziyaret ederek, olası saldırılar konusunda Kürdistan Bölgesi yetkililerine "Tahran'a şikayete gelmeyin" uyarısında bulunduğu ortaya çıktı.
Associated Press (AP) haber ajansının yayımladığı geniş kapsamlı rapora göre, Tahran yönetimi Irak'taki silahlı gruplar üzerindeki merkezi kontrolünü esneterek "ademimerkeziyetçi" bir sisteme geçti.
Ajansa konuşan silahlı gruplara mensup üç üye ile iki yetkilinin verdiği bilgilere göre; İran, sahadaki komutanlarına Tahran'a danışmadan ve onay beklemeden saldırı düzenleme izni verdi.
"Tahran'a şikayet etmeye gelmeyin, bir şey yapamayız"
Haberde yer alan en dikkat çekici detaylardan biri ise İran'ın Kürdistan Bölgesi'ne yönelik mesajı oldu.
Rapora göre, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı savaşın üzerinden birkaç gün geçtikten sonra İranlı bir heyet Kürdistan Bölgesi'ni ziyaret etti. Heyet, Kürt yetkililere oldukça net bir mesaj iletti:
"Silahlı grupların ABD üslerine, ticari çıkarlara ve diplomatik misyonlara yönelik saldırıları artarsa, Kürt yetkililer şikayet etmek için Tahran'a gelmesin. Çünkü biz hiçbir şey yapamayız."
Kürt yetkili AP'ye konuştu: Yetkiyi bölge komutanlarına devrettiklerini söylediler
AP'ye isminin açıklanmaması kaydıyla konuşan Kürdistan Bölgesi Hükümeti'nden üst düzey bir yetkili, İranlıların kendilerine, "Yetkiyi İran'ın bölgesel komutanlarına devrettiklerini" söylediklerini aktardı.
Geçmişte Kürdistan Bölgesi'ne yönelik milis saldırılarının ardından Kürt liderler doğrudan İranlı yetkililerle iletişime geçerek hesap soruyordu. Ancak bu kez İranlıların önceden gelerek, "Artık Irak'ın güneyindeki grupları kontrol etme konusunda size yardımcı olamayız" dedikleri belirtildi.
Kürt yetkili ve milis üyelerine göre bu strateji değişikliğinin temelinde, geçen yılın haziran ayında yaşanan 12 günlük savaş yatıyor. Söz konusu savaşta operasyonların çok merkezi olarak yönetilmesinin yarattığı handikaplar nedeniyle, sahadaki unsurlara inisiyatif verilmesi kararlaştırıldı.
Bağdat'ın Haşdi Şabi ikilemi ve ABD'nin baskısı
Irak'ta İran'a yakın silahlı grupların tamamına yakını Haşdi Şabi çatısı altında Irak devlet bütçesinden maaş alıyor ve resmi güvenlik aygıtının bir parçası konumunda bulunuyor. Ancak bu grupların pratik sahada İran'ın ajandasına göre hareket etmesi Bağdat'ı Washington karşısında zor durumda bırakıyor.
Mevcut durumda geçici Başbakan olarak görev yapan Muhammed Şiya es-Sudani'nin, kendi hükümetini de destekleyen siyasi partilerin silahlı kanatları olan bu grupları kontrol edememesi eleştirilere konu oluyor.
Nuceba Hareketi Sözcüsü Mehdi Kaabi, durumla ilgili olarak "Biz İslam Cumhuriyeti'nin müttefiki olduğumuz için kardeşlerimizle koordinasyon halindeyiz" sözleriyle İran ile olan organik bağlarını açıkça savundu.
ABD'nin ise bu grupları zayıflatma stratejisi sürüyor. Jeopolitik analist Michael Knights'a göre ABD, özellikle orta düzey komutanları ve İran Devrim Muhafızları (Pasdaran) danışmanlarını hedef alıyor. Geçtiğimiz dönemde Bağdat'ın Caderiye mahallesinde 3 Pasdaran danışmanı toplantı halindeyken vurulmuştu.
Geçtiğimiz hafta Irak'ın Washington Büyükelçisi'ni çağırarak sert uyarılarda bulunan ABD Dışişleri Bakanlığı, Bağdat'tan "İran destekli milisleri dağıtmak için derhal adım atmasını" bekliyor. Gözlemciler, ABD ile İran arasında bir ateşkes sağlansa dahi, Washington'ın Ketaib Hizbullah, Nuceba Hareketi ve Ketaib Seyyid'ül Şüheda gibi grupları Irak siyasetinden izole etme baskısını artıracağını öngörüyor.
