Ölümsüz lider Barzani'nin vefatının üzerinden tam 47 yıl geçti
Bugün, 1 Mart 2026 Pazar, Kürdistan’ın özgürlük hareketi lideri Mela Mustafa Barzani 47 yıl önce vefat etmişti.
Bugün, 1 Mart 2026 Pazar, Kürt ulusal kurtuluş hareketinin önderi Molla Mustafa Barzani’nin vefatının üzerinden 47 yıl geçti.
Molla Mustafa Barzani (Mustafa Şeyh Muhammed Barzani), 14 Mart 1903’te Barzan köyünde doğdu. Üç yaşında Osmanlı güçlerinin saldırısına uğradı; büyük kardeşi Şeyh Abdülselam’ın tutuklanmasının ardından annesiyle birlikte dokuz ay hapis yattı.
Liderlik Rolü ve İsyanlar
1919’da Şeyh Mahmud Berzenci’nin isyanına katıldı ve 300 kişilik bir birliğin komutanlığını üstlendi. 1920’de kardeşi Şeyh Ahmed Barzani tarafından Kuzey Kürdistan’daki Şeyh Said Piran ile koordinasyon için gönderildi.
1931–1932 isyanlarında Mergasur ve Şirvan bölgelerini savundu, İngiliz güçlerine karşı büyük bir kuvvet komuta ederek askeri ün kazandı. 1932’de Irak monarşisi, İngiliz desteğiyle Şeyh Ahmed Barzani’nin güçlerine saldırdı. Şeyh Ahmed’in tutuklanmasının ardından Molla Mustafa liderliği devraldı ve güçleri yeniden organize etti.
1936–1943 arası askeri faaliyetler durdu; 1943’te Barzani önderliğinde Kürt ulusal kurtuluş mücadelesi ve Peşmerge hareketi yeniden başladı.
II. Dünya Savaşı Dönemi ve Sonrası
Barzani, II. Dünya Savaşı ve Irak’taki siyasi çalkantıları Kürt davası lehine kullandı. Barzan’a döndü, Bağdat hükümetiyle tüm ilişkileri kesti ve Peşmerge hareketinin silahlı mücadelesini sürdürdü.
1945’te İran’da Kürdistan Demokrat Partisi (KDP) kuruldu. 22 Ocak 1946’da Mahabad’da Kürdistan Cumhuriyeti ilan edildiğinde Molla Mustafa, Cumhuriyet Ordusu Komutanı ve “General” rütbesi ile atandı. Sovyetler İran’dan çekilince Mahabad Cumhuriyeti sona erdi; Barzani ve güçleri Sovyetler sınırına çekildi ve 12 yıl Sovyetler Birliği’nde kaldı.
Dönüş, İsyan ve Mart Anlaşması
26 Ekim 1958’de Irak’a döndü. Abdülkerim Kasım’ın Kürtlere verdiği sözleri tutmaması üzerine Eylül 1961’de Bağdat’a karşı isyan başlattı; mücadele 11 Mart 1970’e kadar sürdü.
1968’de başlayan görüşmeler sonucunda Mart 1970 Anlaşması imzalandı. Anlaşmaya göre Kürtler Irak yönetiminde eşit haklara sahip olacak, Kürtçe eğitim ve resmi dil olacak, Kürdistan’da özerklik sağlanacaktı. Ancak Bağdat anlaşmayı uygulamadı ve 1975’te Cezayir Anlaşması imzalandı.
Suikast Girişimi ve Vefatı
29 Eylül 1971’de Barzani’ye suikast girişimi oldu, ancak başarısız kaldı. 1975 sonrası hastalanan Barzani, tedavi için ABD’ye gitti. 1 Mart 1979’da vefat etti; cenazesi önce Şino bölgesine defnedildi, daha sonra büyük bir törenle Barzan’a nakledildi.
Bugün Barzan’daki türbesi, her yıl ölüm yıldönümünde Kürtler tarafından ziyaret ediliyor. Öğrenciler, öğretmenler, aydınlar, Peşmergeler ve tüm kesimler ulusal lidere saygılarını sunuyor ve vatan için dua ediyor.
